Przywództwo w projektach — blok zmienny XXII Olimpiady Przedsiębiorczości

19 sierpnia 2026 · czas czytania: 8 minut

Hasłem przewodnim XXII edycji Olimpiady Przedsiębiorczości jest „Przywództwo w projektach". To wokół niego zbudowany jest blok zmienny — ta część programu, która zmienia się co roku i której nie da się przygotować z materiałów sprzed poprzednich edycji. Poniżej: czym ten blok jest, dlaczego ma nieproporcjonalnie duże znaczenie dla awansu i jakich zagadnień się spodziewać.

Jeśli dopiero orientujesz się w olimpiadzie, zacznij od przewodnika po całej edycji: Olimpiada Przedsiębiorczości 2026/2027 — terminy, etapy i zasady.

Czym jest blok zmienny i dlaczego decyduje o awansie

Program olimpiady dzieli się na dwie części. Blok stały obejmuje sześć obszarów, które wracają w każdej edycji: osoba przedsiębiorcza, gospodarka rynkowa, finanse osobiste, rynek pracy, przedsiębiorstwo oraz zarządzanie projektami. Blok zmienny zmienia się co roku wraz z hasłem przewodnim.

Praktyczna konsekwencja jest taka: bloku stałego uczą się wszyscy, bo materiału jest dużo, jest dobrze opisany i pokrywa się z podstawą programową Biznesu i zarządzania. Blok zmienny jest tą częścią, w której najłatwiej wyprzedzić resztę stawki — właśnie dlatego, że nie ma do niego gotowych opracowań z lat poprzednich i wiele osób odkłada go na koniec.

Przy 50 pytaniach na etapie szkolnym i awansie 1250 najlepszych wyników w kraju, kilka pytań z bloku zmiennego potrafi przesądzić o miejscu na liście.

Dlaczego akurat przywództwo — i dlaczego „w projektach"

Hasło nie pojawia się w próżni. „Zarządzanie projektami" jest jednym z sześciu obszarów bloku stałego, więc tegoroczne hasło pogłębia coś, co i tak jest w programie. To dobra wiadomość: obie części zazębiają się i ucząc się jednej, wzmacniasz drugą.

Sam temat jest zaś ciekawszy, niż brzmi. Przywództwo w projekcie różni się od kierowania stałym zespołem w sposób, który zmienia wszystkie klasyczne odpowiedzi — i to właśnie tę różnicę najprawdopodobniej będą sprawdzać pytania.

Siedem zagadnień, od których warto zacząć

1. Przywództwo a zarządzanie — to nie to samo

Zarządzanie opiera się na władzy formalnej wynikającej ze stanowiska, przywództwo na zdolności wpływania na ludzi tak, by dobrowolnie dążyli do celu. Menedżer pyta „jak i kiedy", przywódca „co i po co". W projekcie potrzebne są obie role naraz: bez zarządzania rozsypują się terminy, bez przywództwa powstaje plan, w który nikt nie wierzy.

2. Pięć źródeł władzy — i dwa, które zostają kierownikowi projektu

Klasyfikacja Frencha i Ravena wyróżnia władzę: formalną, nagradzania, wymuszania, ekspercką i odniesienia. W strukturze macierzowej kierownik projektu nie ma trzech pierwszych — zespół podlega służbowo kierownikom działów, więc nie da się nikogo awansować ani zwolnić. Zostaje autorytet wiedzy i to, że ludzie chcą za kimś iść. Spodziewaj się pytań opisujących właśnie taką sytuację.

3. Style przywództwa i podejście sytuacyjne

Podział klasyczny — autokratyczny, demokratyczny, liberalny — to podstawa. Ale nurt sytuacyjny (Hersey i Blanchard) mówi coś ważniejszego: styl dobiera się do dojrzałości zespołu, rozumianej jako połączenie kompetencji i zaangażowania. Ten sam człowiek wymaga innego stylu przy zadaniu, które zna, i innego przy zupełnie nowym.

Warto znać też podział na przywództwo transakcyjne (wymiana: wynik za nagrodę) i transformacyjne (wpływ przez wizję i wzór osobisty) oraz cztery składniki tego drugiego: wpływ idealizujący, inspirująca motywacja, stymulacja intelektualna i indywidualne podejście.

4. Budowanie zespołu i bezpieczeństwo psychologiczne

Bezpieczeństwo psychologiczne to wspólne przekonanie zespołu, że można przyznać się do błędu i zgłosić wątpliwość bez obawy o ośmieszenie. W projekcie ma to bezpośredni związek z ryzykiem: w zespole, który się boi, złe wiadomości nie docierają do kierownika, dopóki nie jest za późno. Ludzie ukrywają opóźnienia, licząc, że zdążą nadrobić.

Do tego dochodzą role zespołowe Belbina i jego teza o „dopuszczalnej słabości" — każda rola ma wadę, którą trzeba znosić, bo jest ceną za mocną stronę.

5. Decyzje i delegowanie

Delegować można uprawnienia, ale nie odpowiedzialność końcową. Najczęstszy błąd polega na przekazaniu zadania bez uprawnień potrzebnych do jego wykonania — pracownik ma coś załatwić, ale o niczym nie może zdecydować. Warto znać też pułapki decyzyjne: myślenie grupowe, efekt zakotwiczenia i błąd kosztów utopionych.

6. Motywowanie, gdy nie masz czym nagradzać

Teorie motywacji — Maslow, Herzberg, McGregor, Vroom, Adams — należą do bloku stałego. W bloku zmiennym istotniejsze jest to, co w projekcie działa inaczej: brak władzy formalnej, tymczasowość zespołu i odległy efekt pracy. Zostają narzędzia, których nikt nie musi zatwierdzać: uznanie wyrażone na czas, kamienie milowe jako dowód postępu, sens zadania i oddanie zespołowi decyzji o tym, jak pracuje.

7. Konflikt i przywództwo w niepewności

W projekcie konflikt jest stanem normalnym, bo wynika z samej konstrukcji: zespół pochodzi z różnych działów, zasoby są dzielone, a zakres, termin i budżet są ze sobą sprzeczne z definicji. Kluczowe rozróżnienie to konflikt zadaniowy (o treść pracy — umiarkowany poprawia decyzje) kontra relacyjny (o osoby — szkodzi zawsze).

Przy niepewności — w odróżnieniu od ryzyka — nie znamy nawet zbioru możliwych wyników, więc dokładniejsze szacowanie nie pomaga. Pomaga budowanie odporności: rezerwy, warianty planu i krótkie cykle informacji zwrotnej.

Od czego zacząć naukę

1. Najpierw blok stały, obszar „Zarządzanie projektami". Bez pojęcia cyklu życia projektu, ról w zespole i struktury macierzowej blok zmienny wisi w próżni.
2. Potem literatura. W wykazie olimpiady są pozycje wprost dotyczące tematu: Koźmiński „Zarządzanie. Nowe otwarcie", Zawadzka „Psychologia zarządzania w organizacji", Pocztowski „Zarządzanie zasobami ludzkimi", Trocki „Nowoczesne zarządzanie projektami".
3. Śledź stronę organizatora. Gdy komitet opublikuje szczegółowy program bloku zmiennego oraz wykaz literatury dla tej edycji, to on jest wiążący — nie ten wpis.
4. Ćwicz na pytaniach. Znajomość teorii i umiejętność rozpoznania jej w opisanej sytuacji to dwie różne rzeczy, a pytania olimpijskie sprawdzają tę drugą.

Podsumowanie

• Hasło XXII edycji: „Przywództwo w projektach".
• Blok zmienny to część programu, w której najłatwiej wyprzedzić stawkę, bo nie ma do niej opracowań z lat poprzednich.
• Hasło pogłębia obszar „Zarządzanie projektami" z bloku stałego — obie części się zazębiają.
• Motyw przewodni całego tematu: kierownik projektu zwykle nie ma władzy formalnej i musi prowadzić ludzi autorytetem.
• Szczegółowy program publikuje komitet — sprawdzaj olimpiada.edu.pl.

Zobacz też: punkty ujemne na etapie szkolnym — kiedy zgadywać, a kiedy odpuścić.